محسابه فشار در شاره‌ها

فشار مایعات
فشار ناشی از مایعات دارای ویژگی های بسیار جالب و متفاوت با گازها و جامدات است.
* فشار ناشی از مایع فقط به چگالی و ارتفاع مایع از سطح آزاد آن بستگی دارد. P = p gh
* فشار درون مایع می تواند مربوط به نیروی وزن مایع و نیروی عمودی عکس العمل دیواره ی آن باشد.
* مایعات بر اثر فشاری که ایجاد می کنند به هر سطحی درون خود نیروی عمودی وارد می کنند.

محسابه فشار در شاره‌ها

مطابق شکل زیر بخشی از شاره به ارتفاع h نشان داده شده است که بین دو سطح فرضی A قرار دارد. نیروهای در راستای قائم که بر این بخش از شاره وارد می شود در شکل نشان داده شده است.

چون شاره در حال تعادل است، نیروها متوازن اند و برایند آنها صفر است. بنابراین برای نیروهای در راستای قائم قانون دوم نیوتون را می‌نویسیم. همچنین به جای F می‌توان با توجه به رابطه فشار بنویسیم P×A. به جای m نیز از رابطه چگالی می‌توان نوشت v × ρ. و در آخر از طرفین رابطه A را حذف کنیم، رابطه فشار در شاره ها به صورت زیر نوشته می شود:

حال اگر همانند شکل زیر بخواهیم فشار در شاره ها را از سطح شاره تا نقطه ای در عمق h از آن بیابیم باید به جای P۱ از P۰ فشار هوای وارد بر سطح شاره استفاده کنیم.

بنابراین داریم :

به رابطه فوق فشار کل یا فشار مطلق گفته می‌شود.

فشار در سطح دریای آزاد، حدود ۱۰۵× ۱/۰۱۳ پاسکال (Pa) است و که به آن یک اتمسفر (۱atm) می‌گوییم.
رابطه فشار کل به ما نشان می‌دهد که فشار در عمق  h از سطح شاره، به اندازه ρgh از فشار  P۰ در سطح شاره بیشتر است.

هر دو رابطه P و P۰ برای همه شاره های ساکن و در حال تعادل کاربرد دارد؛ یعنی هم برای مایع ها و هم برای گازها می‌توان از آن استفاده کرد.

برای درک بهتر به مثال زیر توجه کنید.

اختلاف فشار در دو نقطه دلخواه از یک شاره

برای محاسبه اختلاف فشار در شاره ها مانند اختلاف فشار آب در عمق های متفاوت و یا اختلاف فشار هوای بالا و پایین یک ساختمان می‌توان از رابطه زیر استفاده کرد :

اکنون به مثال زیر توجه کنید.

نکت : اگر فشار هوا روی سطح بالایی مایع داده شود و فشار وارد بر ته مایع خواسته باشند باید فشار هوا را بـ ه فـشار مـایع
اضاف کرد.

فشار در شاره ها

وقتی شاره ای (مایع یا گاز) ساکن است، به هر سطحی که با آن در تماس باشد، مانند جداره یک ظرف یا سطح جسمی که در شاره غوطه ور است، نیرویی عمودی وارد می کند. شکل های زیر را ببینید.

در شکل (الف) ​برخورد​مولکول​‌های​‌هوای​ درون​ لاستیک​ به ​سطح ​داخلی ​آن ​سبب ​ایجاد​ نیروی​ عمودی ​می شود.

در تصویر ​(ب)​ به ​هر ​نقطه ​از ​سطح​ جسم ​غوطه ​ور ​در ​شاره ​(آب) ​نیرویی ​عمودی​ وارد​می ​شود​.

این همان نیرویی است که وقتی پاهای خود را درون یک استخر آب تکان می دهید احساس می کنید که پاهای شما را فشار می دهد و یا هنگام شنا در زیر آب، این فشار را بر روی پرده گوش خود احساس می کنید. با وجود اینکه شاره به عنوان یک کل ساکن است، مولکول های آن در حال حرکت اند؛ نیرویی که توسط شاره وارد می شود ناشی از برخورد مولکول ها با اطراف آن است.

گازها نیز فشار وارد می‌کنند. مثلا، هوای موجود در اتمسفر. فشاری که از طرف هوای اطرافمان به دلیل وزن اتمسفر بر بدن ما وارد می‌شود، به طور عجیبی زیاد است. اما چرا آن را احساس نمی‌کنیم؟

دلیل اینکه ما متوجه آن نمی‌شویم، این است که فشار اتمسفر همیشه وجود دارد و ما تنها تغییرات در فشار را متوجه می‌شویم. مانند زمانی که به ارتفاع بالایی برویم مااند بالای کوه و یا در هواپیما و یا زمانی که به زیر آب در استخر برویم.

در سطح دریای آزاد فشار هوا تقریبا برابر یک اتمسفر (۱atm) یا ۱۰۵*۱/۰۱۳ پاسکال است. پس ما در سطح دریا بیشترین فشار هوا را تجربه می‌کنیم. حال هر چه به سمت ارتفاعات برویم، فشار هوا کاهش می‌یابد.

فشار

فشار در فیزیک به چه معناست؟

فشار در فیزیک به نیرویی اشاره دارد که به صورت عمودی بر روی یک سطح یا شیء عمل می‌کند. این نیرو می‌تواند به صورت فشار جوی، فشار سطحی یا فشار داخلی در یک ماده باشد و معمولاً با واحد پاسکال (Pa) یا بار (N/m۲) اندازه گیری می‌شود.

یک مثال از فشار می‌تواند فشار جوی باشد که توسط هوا بر روی سطح زمین و اشیاء در معرض آن عمل می‌کند. این فشار به صورت متغیری است که با افزایش ارتفاع کاهش می‌یابد.

فشار در زندگی انسان و دنیای پیرامونش یک نقش بسیار مهم دارد. یکی از کاربردهای جالب فشار، در زمینه فیزیک پزشکی است. به عنوان مثال، فشار خون یکی از نقش‌های حیاتی در حفظ سلامتی انسان دارد.

کاربرد در پزشکی: فشار خون

فشار خون، که اندازه‌گیری فشار خون انجام می‌شود، یکی از پارامترهای حیاتی است که نشان‌دهندهٔ فشاری است که خون بر دیواره‌های عروق خونی دارد. دو عدد به عنوان فشار خون اندازه گیری می‌شود: فشار خون سیستولیک (فشار خون در زمان انقباض قلب) و فشار خون دیاستولیک (فشار خون در زمان ارتخاء قلب). این دو پارامتر به طور مستقیم با عملکرد قلب و عروق خونی مرتبط هستند.

کاربرد در دیگر حوزه‌ها

علاوه بر پزشکی، فشار در زندگی در زمینه‌های مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عنوان مثال، در صنایع و مهندسی، اندازه‌گیری فشار در فرایندهای تولید و تکنولوژی‌های مختلف از اهمیت بسزایی برخوردار است. همچنین در معماری و طراحی سازه‌ها، در نقشه‌کشی و طراحی ماشین‌آلات، بهینه‌سازی فشارها جهت ایمنی و عملکرد بهتر اجزای سازنده نقش مهمی دارد.

رابطه با فیزیک

فشار نیز یکی از موارد مهم در فیزیک است. از فرمول پایش فشار آلودگی در سیستم‌های فیزیکی، گازهای روی یا مایعات بهره می‌برند. در زمینه‌های مختلف فیزیکی، از جمله دینامیک سیالات و مکانیک، مفاهیم فشار به عنوان یک متغیر حیاتی در توصیف رفتار مواد استفاده می‌شود.

به طور کلی، فشار در زندگی انسان و دنیای اطرافش، یکی از مفاهیم مهم و گسترده است که در تمامی حوزه‌های علمی و صنعتی بسیاری کاربردها دارد.

منبع:

  • Hall, John E. “Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology.” Elsevier, 2015.
خرس قطبی فیزیکدان!

خرس‌های قطبی فیزیکدان نیستند اما از فیزیک در زندگی خود بهره می‌برند.

آن‌ها به این موضوع پی برده‌اند که اگر روی یخ‌ها دراز بکشند، و وزنشان را روی سطح بیشتری اعمال کنند، فشار کمتر شده و احتمال شکستن یخ‎‌ها کمتر می‌شود.

در صورتی که ویدیو برای شما پخش نشد، با استفاده از لینک‌های زیر می‌توانید ویدیو را دانلود کرده و سپس تماشا کنید.

لینک ۱:

لینک ۲:

شعری زیبا درمورد فیزیک 🦋✨

به نام خداوند فیزیک دان

پدید آورنده طول و جرم و زمان

خدایی که از ذره ای چون فوتون

جهان را به نورش پی افکند بن

دیشب به خواب رفتم در عالم کوانتا

در بین موج و هسته، در داخل اتمها

در هسته خفته بودند جمعی ز نوکلئون ها

بر گردشان دویدم همچون الکترون ها

روی مدار بوهری آرام می خزیدم

فارغ زهرچه تابش یا ریزش اتم ها

باجنبشی جهیدم رفتم مدار بالا

وقتی که باز گشتم آزاد شد فوتون ها

ای صاحب کرامت شکرانه ی نسبیت

روزی تفقدی کن آلبرت بی نوا را

مدیر به خود نپوشید این خرقه ی می آلود

گر تو نمی پسندی کامنت ده ما را

اکسید گشت و سوختیم

بس که فیزیک و شیمی آموختیم

هی اسید و باز دعوا می کنند

خاک عالم بر سر ما می کنند

درس چون در مغز داغم می رود

می شود فرار و فوری می پرد

بار سنگین فیزیک لج کرده است

اهرم ذهن مرا کج کرده است

روز و شب معلوم و مجهول می کنم

ذهن خود را اینگونه مشغول می کنم

این مسائل که فیزیک بر هم زده

مرکز ثقل مرا بر هم زده

جبر و مجهولات آن درد است درد

رنگ رخسارم ز دست مغناطیس زرد است زرد

گه گله از دست تانژانت می کنم

گه شکایت از کتانژانت می کنم

گر بگیری بیست از این درس سخت

در سعادت هستی ای نیک بخت

قلبم از درس فیزیک غمگین شده

بس که کوه دارد دلم سنگین شده

فیزیک هم درس خشک هم درس سردی است

فیزیک از بهر ما همچون نبردی است

نبردی کاندر آن تیغت مداد است

حریف تو فرمول زیاد است

نبردی کاندر آن خونت نریزند

ولی صفرت به رنگ خون نویسند

به میدان نبردش چو ن نهی پا

نگاهت را بگردانی به هر جا

به هر سو بهر قتلت ایستاده

چهل فرمول مغناطیس ساده

دو صد لعنت بر این اقوام سینوس

به تانژانت و کتانژانت و کسینوس

که فرمول های آن بی حد و بی حصر

بود ، در صورت و در مخرج کسر

که فرمول های آن بی حد و بی حصر

بود ، در صورت و در مخرج کسر

اصلا نبود این درس به کامم خلاصه می کنم دیگر کلامم

الغرض ای دوستان من خسته ام

در کلاس بال و پرم را بسته ام